انرژي هسته اي و کاربرد آن در کشاورزي:

اثر مقادير مختلف پرتو گاما بر روي رشد و نمو گياه تك لپه گندم و دو لپه لوبيا:

افزايش روز افزون جمعيت بشري يكي از معضلات دنياي متمدن امروزي است كه خود مشكلات جديدي از جمله كمبود مواد غذايي در اكثر نقاط جهان و بخصوص كشورهاي در حال توسعه به همراه داشته است. در تامين غذا براي چنين جمعيت در حال رشدي، كشت گياهان زراعتي گندم(گياه تك لپه) و لوبيا (گياه دو لپه) به دليل دارابودن ارزش غذايي بالا اهميت ويژه أي پيد كرده است. در اين تحقيق با استفاده از تيمار بذرهاي گندم(رقم مهدوي) و لوبيا (رقم لوبيا سفيد دانشكده) و مقادير مختلف پرتو گاما (صفر، 50، 100، 150، 200، 250، 300، 350، 400 گري) تغييرات مورفولوژيكي و برخي از پارمترهاي رشد (ارتفاع گياه، سطح برگ، تعداد برگ، وزن تر و خشك اندام هوايي، وزن خاكستر اندام هوايي، مقدار خاكستر اندام هوايي، خاكستر اندام هوايي، مقدار فسفر و پتاسيم گياه، تعداد سنبله و تعداد دانه در هر گياه، وزن دانه، درصد جوانه زني و رشد بذر) مطالعه گرديد. براي هر تيمار مذكور سه تكرار در نظر گرفته شد و در هر تكرار(هرگلدان) پانزده بذر كاشته شد. قبل از اعمال هر تيمار بذرها به دو گروه خشك و مرطوب تقسيم بندي شدند. ميزان رطوبت در بذرهاي گندم بين 14-12 درصد و در لوبيا بين 5/13-13 درصد در نظر گرفته شد. شرايط كاشت و آبياري در هر يك از ارقام مورد آزمايش يكسان در نظر گرفته شد. پس از رشد گياهان نسل والد و توليد خوشه (در گندم) و لگوم(در لوبيا) بذرهاي حاصل از آنها بدون اينكه عمليات پرتوتابي راپشت سر بگذارند، در شرايطي همانند والدين كاشته شدند. در گياهان نسل M1 نيز تغييرات مورفولوژيكي و برخي از پارامترهاي رشد بررسي گرديد.

در تمام صفات مورد مطالعه با افزايش مقدار پر تو، پارامترهاي رشد كاهش مي يابد. به نظر مي رسد كه در مقادير بالا پرتو شدت نقص هاي كروموزومي و فيزيولوژيكي بيشتر شده باشد. از جمله تغييرات مورفولوژيكي در گندم باريك شدن برگها و كوتاه شدن ميانگره ها رامي توان ذكر كرد كه در مقادير 150 و 300 گري پرتو گاما در نسلهاي M و M1مشاهده مي شود. اين تغييرات در گياهان حاصل از بذرهاي مرطوب لوبيا به صورت تقسيم لپه به سه يا چهار قسمت با اندازه نامساوي، تغيير شكل برگي، رشد نامتعادل پهنك و كلروز برگي در مقادير 250 تا 300 گري در گياهان حاصل از بذرهاي خشك در مقادير 50 گري پرتو گاما نمايان است. مطالعه پارامترهاي رشد در گياهان نسل M گندم و لوبيا نشان مي دهد كه مقادير 100 و 150 گري پرتو گاما موجب افزايش عملكرد گياه مي گردد. مطالعه پارامترهاي رشد در گياهان M1 و مقايسه آن با نسل M نشان داد كه از نظر درصد رشد، سطح برگ، تعداد برگ تفاوتي بين نسلها وجود ندارد. در حاليكه ارتفاع گياهان حاصل از بذرهاي مرطوب در نسل M در مقادير بالاتر از 150 گري و در نسل M1 در مقادير بالاتر از 200 گري كاهش معني داري راو نسبت به شاهد نشان مي دهد. همچنين وزن تر اندام هوايي در گياهان حاصل از بذرهاي مرطوب در نسل M در مقادير 200 گري و در نسل M1در مقادير 100 و 200 گري افزايش معني داري در مقايسه با شاهد نشان مي دهد. وزن خشك اندام هوايي در گياهان نسل M1 در مقايسه با نسل M كاهش داشت ولي در مقدار 300 گري پرتو گاما استثنائاً افزايش چشمگيري رانشان داد . به نظر مي رسد كه وقوع موتاسيون چنين تغييري راموجب شده است. البته اثبات صحت و يا سقم فرضيه فوق نياز به مطالعات بيشتر در نسلهاي بعدي دارد، مقايسه نتايج حاصل از گياهان نسل M و M1 لوبيا نشان مي دهد كه در دو نسل درصد رشد، سطح برگ، ارتفاع گياه و وزن خشك از يك روند مشابهي تبعيت مي كند. در گياهان نسل M وزن تر اندام هوايي در مقادير بالاتر از 150 گري كاهش معني داري در مقايسه با شاهد دارد در حاليكه در مقادير 50 تا 150 گري تعداد برگ نسبت به شاهد افزايش معني داري رادارد. در حاليكه در نسل M1 وزن تر اندام هوايي در مقادير بالاتر از 100 گري كاهش معني داري نسبت به شاهد داشته در حاليكه تعداد برگ در مقدار مذكور افزايش معني داري رادر مقايسه با شاهد نشان مي دهد.